* ( أَ فَلا تَعْقِلُونَ ) * ، خرد نداريد شما ! يعنى خرد كار نمىبنديد كه انديشه كنيد ، كه آن كس كه او بىطمع ( 1 ) كارى كند و شما را با چيزى دعوت كند ، ببايد دانستن كه غرض او نفع شماست ، نه نفع خود ، او را اجابت بايد كردن و مخالفت نبايد كردن ( 2 ) . آنگه گفت : * ( وَيا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ) * ، اى قوم و اى جماعت ! استغفار كنيد و از خداى تعالى آمرزش خواهيد ، آنگه توبه كنيد با او . و آن وجوهى كه در جواب اين سؤال گفتند كه : چرا تكرار كرد استغفار و توبه به يك جاى ، بگفت ( 3 ) و مراد از هر دو [ 183 - ر ] يكى است ، در اوّل سورت برفت في قوله : وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْه ( 4 ) . * ( يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً ) * ، تا باران را فرود آرد بر شما [ پياپى ] ( 5 ) . و عرب باران ( 6 ) را سماء خواند براى آن كه هر چه بالاى مردم ( 7 ) باشد و او را سايه كند آن را سماء مىخوانند . و باران را سماء خواند براى آن كه عرب چيز ( 8 ) را به نام چيز ( 9 ) بخواند چون ميان ايشان أدنى ملابستى باشد يا سببى ( 10 ) . و قوله : * ( يُرْسِلِ ) * ، در محلّ جزم است براى جواب امر ، و كسر او براى جمع ( 11 ) ساكنين است كه لا بدّ تحريك بايست كردن ، و المجزوم اذا حرّك حرّك بالكسر . و قوله : * ( مِدْراراً ) * ، مفعال باشد من الدّرّ ، و اصله اللَّبن ، يقال : درّ درّه ، اى كثر لبنه و سأل و درّ اذا سأل و مطر . درور ، و مدرار هر دو بناى مبالغت است ، قال : اجادت و بل ( 12 ) مد جنة فدرّت عليهم صوب سارية درور و نصب او بر حال است . * ( وَيَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلى قُوَّتِكُمْ ) * ، و ايشان را استدعا به باران براى آن كرد كه ايشان اصحاب زروع و بساتين و اشجار بودند ، و نيز بيفزايد شما را قوّتى ( 13 ) با قوّتتان . براى آن گفت كه ايشان را قوّتى عظيم بود ، و باز گفته بودند به قوّت

--> ( 1 ) . آو ، آج ، بم ، مل : از بى طمعى . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل و مج : مخالفت نا كردن . ( 3 ) . مل : بگفتيم . ( 4 ) . سورهء هود ( 11 ) آيهء 3 . ( 5 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل : ابر . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : مرد . ( 9 - 8 ) . آج ، لب ، آز : چيزى . ( 10 ) . آج ، لب ، آز : مناسبتى . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل و مج : براى التقاى . ( 12 ) . كذا در اساس و همهء نسخه بدلها ، چاپ شعرانى : اجاد بوبل . ( 13 ) . آج ، بم ، لب ، آز : قوّت .